Reklama

Prawdziwa cena niepodległości. Polacy zapłacili wysoką cenę

Po Wielkiej Wojnie z Kalisza pozostały tylko ruiny /domena publiczna

Działania zbrojne podczas pierwszej wojny światowej objęły niemal 90 procent tych terenów, które następnie weszły w skład odrodzonej Polski. Na blisko jednej czwartej powierzchni kraju toczono długotrwałe walki pozycyjne, znacznie potęgujące skalę zniszczeń. Wojenna zawierucha ominęła jedynie ziemie zaboru pruskiego oraz Śląsk.

Reklama

Wśród miast pierwszą ofiarą wojny stał się Kalisz, który już w sierpniu 1914 roku został przez Niemców niemal zrównany z ziemią. Zniszczeniu uległo około 75 proc. miejskiej zabudowy. W kolejnych latach poważnie ucierpiały również Gorlice, Chełm czy Stanisławów.

Taktyka spalonej ziemi

Lotnictwo wojskowe dopiero raczkowało, nie przeprowadzano więc nalotów bombowych na taką skalę, jak ćwierć wieku później. W efekcie największe zniszczenia dotknęły nie aglomeracje, ale tereny wiejskie.

Reklama

Wycofujący się Rosjanie z pełną bezwzględnością stosowali taktykę spalonej ziemi. Podobnie postępowała armia cesarsko-królewska, o czym świadczą wspomnienia mieszkanki jednej z lubelskich wiosek:

"Austriacy wzięli podpalili wieś. Wieś ogień szybko objął, że nie było myśli o czym aby ratować i gdzie, jak kto mógł, tak się ratował ucieczką, a podczas pożaru wsi, niektórzy gospodarze zapominając, iż to wojna, ratowali swój dobytek, a w tym czasie Austriacy brali i łapali ich, że to rus[ski] szpieg. Jednych zaraz na miejscu zabijali, drugich zabierali ze sobą".

Poza celowymi podpaleniami duże straty powodował również huraganowy ostrzał artyleryjski prowadzony nierzadko całymi dniami. Szacuje się, że w rejonie najcięższych walk zniszczeniu ulegało od 30 do 40 proc. domów i zabudowań gospodarczych.

5 milionów ludzi straciło dorobek życia

Łącznie, według szacunków sporządzonych już po ustaniu konfliktu i po wojnie polsko-bolszewickiej, na obszarze, który wszedł w skład II Rzeczpospolitej zniszczono 500 tysięcy budynków mieszkalnych, 1,2 miliona zabudowań gospodarczych, 2000 budynków publicznych, 2000 świątyń różnych wyznań oraz 6500 szkół.

W efekcie około 800 tysięcy rodzin (czyli pięć milionów ludzi!) straciło dorobek swojego życia.

Także skala destrukcji infrastruktury była wprost niewyobrażalna. Po zakończonej wojnie trzeba było odbudować około 390 dużych i ponad 2000 małych mostów. W gruzach leżało 60 proc. dworców kolejowych. W Kongresówce zniszczeniu uległo również 40 proc. dróg bitych.

Destrukcja przemysłu i przesiedlenia

Wojenna zawierucha dotknęła boleśnie także przemysł. W 1915 roku Rosjanie ewakuowali z Królestwa Polskiego około 150 dużych zakładów przemysłowych, w tym na przykład warszawskie zakłady Lilpop, Rau i Loewenstein.

Na wschód powędrowały nie tylko maszyny i urządzenia, ale również całe załogi z rodzinami. Przyjmuje się, że przesiedlono łącznie około 200 000 ludzi. To czego nie udało się zabrać - niszczono, by nie wpadło w ręce nacierających Niemców i Austriaków. Taki los spotkał między innymi Zakłady Lniarskie w Żyrardowie.

Dalszego spustoszenia dokonali Niemcy. Pod ich kilkuletnią okupacją w szczególnie trudnym położeniu znalazł się przemysł włókienniczy. Najeźdźca rekwirował zapasy surowców. Demontowano również maszyny i wysyłano je w głąb Rzeszy. Metale nieżelazne z kolei rabowano na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. Zabierano nawet garnki, patelnie i dzwony kościelne.

_________________________

Zainteresował cię ten artykuł? Na łamach portalu WielkaHistoia.pl przeczytasz również o najbardziej krwawych bitwach kampanii wrześniowej. To w tych starciach zginęło najwięcej polskich żołnierzy.

Wielka Historia

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje